Więcej o kryptografii

Kryptografia wczoraj

Wynalazek pisma stanowi jedno z najbardziej przełomowych osiągnięć w historii ludzkości. Umiejętność zapisania myśli na trwałym nośniku legła u podstaw cywilizacji: otwarcie drogi do komunikowania się na znacznych dystansach umożliwiło budowę rozległych struktur państwowych. Nowe narzędzia poza nowymi możliwościami stwarzały jednak także nowe zagrożenia – wiadomość zapisana na glinianej tabliczce czy zwoju papirusu mogła łatwo wpaść w ręce wroga, stawiając pod znakiem zapytania powodzenie kampanii wojennej albo działań dyplomatycznych. Dlatego też już w starożytności zaczęto czynić starania zmierzające do zabezpieczenia korespondencji przed dostępem osób niepowołanych, chroniąc ją coraz bardziej wymyślnymi kodami i szyframi. Przez tysiące lat trwała nieustanna rywalizacja osób zajmujących się tworzeniem nowych systemów szyfrowania z tymi, którzy je łamali. I jedno, i drugie zadanie powierzano najwybitniejszym umysłom.

Wynalazki techniczne opracowane w XIX i XX wieku pomnożyły problemy związane z utrzymaniem tajemnicy. Oplatające kulę ziemską sieci telegraficzne i telefoniczne szybko znalazły się w centrum zainteresowania agencji wywiadowczych – ściśle tajne depesze biegnące po elektrycznych przewodach mogły zostać z łatwością przechwycone przez nieprzyjaciela. Na szczęście szybko rozwijająca się technika dostarczała także środków zaradczych. W efekcie odwieczna rywalizacja między twórcami a łamaczami szyfrów stała się jeszcze bardziej zaciekła.

Nazwa niemieckiej maszyny szyfrującej – Enigma – stała się symbolem tych przemian. W zbiorowej świadomości zapisała się ona jako synonim tajemnicy albo trudnej do odgadnięcia zagadki. Nazwiska polskich matematyków odpowiedzialnych za złamanie szyfru tego urządzenia są znane niemal każdemu mieszkańcowi naszego kraju. O wiele mniej osób byłoby w stanie odpowiedzieć na pytanie, jak właściwie działała słynna Enigma lub jakie inne urządzenia szyfrujące wpłynęły na bieg historii.

Kryptografia dziś

Odwieczna wojna na szyfry toczy się nadal, dziś biorą w niej udział nie tylko wojskowi, szpiedzy czy dyplomaci. Bezwiednie uczestniczy w niej każdy z nas. Szyfry towarzyszą nam na każdym kroku – korzystamy z nich, logując się do portalu społecznościowego, korzystając z telefonu komórkowego albo płacąc za zakupy kartą zbliżeniową. Wiedza na temat technik wykorzystywanych do ochrony naszych danych i pieniędzy pozwala nam sprawniej unikać pułapek zastawianych przez cyberprzestępców.